Problemy z pamięcią, słaba pamięć - Ogólnopolskie Centrum Medyczne

Martwi mnie moja słaba pamięć, stale czegoś szukam

Czy każde zapominanie to objaw choroby?

Wraz z wiekiem funkcjonowanie naszej pamięci i innych procesów poznawczych takich jak uwaga, myślenie, język, planowanie, orientacja w miejscu i w czasie, zmienia się. Wolniej przetwarzamy informacje. Dłużej musimy zastanowić się zanim podejmiemy decyzję. Wolniej trwa proces przypominania sobie potrzebnych informacji. To jasne, możemy odczuwać pewien dyskomfort związany z powyższymi zmianami, co też często słyszę od pacjentów: „kiedyś było inaczej”, „jeszcze kilka lat temu świetnie przypominałam sobie hasła oglądając teleturniej”. Jednak nie utrudnia nam to znacząco codziennego funkcjonowania i nie doświadczamy z tego powodu istotnej szkody i nie ponosimy my ani nasi bliscy konsekwencji z tego tytułu.

Czym jest demencja?

Demencją określamy zespół objawów utrudniających codzienne funkcjonowanie, które charakteryzują wiele chorób. Dotyczy to problemów z postępującymi zmianami min. w zapamiętywaniu, w uczeniu się nowych umiejętności oraz trudności w adekwatnej ocenie sytuacji. Częstymi objawami są również dezorientacja, zmiany osobowości, apatia. Tak zwana demencja starcza nie jest objawem naturalnego procesu starzenia się, wynika z procesu neurodegeneracyjnego i mówi o chorobie.

Czym zatem jest choroba Alzheimera?

Choroba Alzheimera jest najczęstszą przyczyną demencji. Proces neurodegeneracyjny powoduje kurczenie się lub zanikanie komórek nerwowych. Powoduje to zakłócenia w przekazywaniu impulsów wewnątrz mózgu i tym samym w komunikowaniu się komórek nerwowych. Konsekwencją tego jest zaburzenie funkcjonowania pracy mózgu i informacje nie mogą być przyjęte, kodowane, przekazywane ani wydobywane. Choroba Alzheimera jest procesem, co oznacza, że z czasem obumiera coraz więcej komórek nerwowych w mózgu i coraz więcej funkcji lub zdolności jest traconych. Człowiek staje się całkowicie zależny od osób trzecich i wymaga całodobowego wsparcia. Tempo zmian zależy od indywidualnych predyspozycji każdego człowieka i tzw. rezerw poznawczych, które zgromadzimy w ciągu życia. Ważne jest zatem dostarczanie aktywności umysłowej i fizycznej dzięki czemu proces możemy spowolnić lub złagodzić jego objawy.

Objawy mogą być dyskretne.

Zazwyczaj na początku mogą pojawić się subtelne trudności z przypomnieniem sobie bieżących wydarzeń z życia, po co poszliśmy do pokoju lub aktualnej daty, jednak łatwo zapamiętane są rzeczy z dalekiej przeszłości. Często słyszę w gabinecie zdania: „Przecież w tym wieku, to każdy zapomina”, „ To takie roztargnienie”. Prawdą jest, że wraz z wiekiem nasze procesy poznawcze słabną, w tym pamięć i zdarza nam się zapomnieć o terminie spotkania lub numeru telefonu znajomego i przypomnieć sobie o tym później. Po jakimś czasie przypominamy sobie bieżące wydarzenia, sytuacje, historie i wtedy możemy mówić o swoistym roztargnieniu, braku koncentracji uwagi lub zbyt wielu myślach przebiegających przez głowę. Jeśli jednak nie jesteśmy w stanie przypomnieć sobie pewnych faktów z bieżących wydarzeń zbyt często lub spieramy się z kimś, że było inaczej , to jest to niepokojący sygnał. Często zdarza się, że to najbliżsi zauważają, że dzieje się coś nie tak, mówiąc „Ale przecież, o tym już rozmawialiśmy” albo „Mamo zadawałaś mi już to pytanie”, „Tato przecież już Ci mówiłam, gdzie i kiedy jedziemy”. Nie obrażajmy się słysząc takie uwagi, tylko uznajmy je jako sygnały alarmowe!

Kolejnym niepokojącym objawem mogą być trudności w przypomnieniu sobie nazwisk znanych sobie osób lub nazw przedmiotów codziennego użytku. Możemy porównać to do efektu „mam to na końcu języka”. Często słyszę od pacjentów „Wiem o kogo chodzi, mam tą osobę przed oczyma” albo „No, nie wiem gdzie jest ta ulica, choć tyle razy tam byłem”. Nie tłumaczmy tego wiekiem.
Innym z objawów może być także utrata wątku swojej własnej wypowiedzi. Pacjenci ujawniają to słowami „Zaraz, zaraz o czym to ja mówiłam…” albo „Właściwie to już nie ważne, co chciałem powiedzieć”. Mogą pojawić się również trudności w śledzeniu rozmowy innych ludzi bądź programu telewizyjnego. Obawiając się oceny otoczenia pacjenci świetnie maskują takie objawy. Osoby wtedy mogą wycofywać się z wcześniej realizowanych aktywności bojąc się, że ktoś „coś” zauważy.

Następnym objawem, który częściej zauważa rodzina niż sam chory, jest apatia i utrata zainteresowania wcześniejszymi zajęciami. W gabinecie słyszę, „Tata stał się jakiś leniwy” albo „To już nie jest ta sama kobieta, co sprzed pół roku, teraz częściej popada w apatię, „zawiesza się”. Normalnym jest, że wraz z wiekiem rezygnujemy z pewnych zajęć na przykład z braku sił, jednak osoba, u której może rozpoczynać się proces chorobowy straci zainteresowanie nawet zajęciami, które poprzednio sprawiały jej przyjemność. Otoczenie często postrzega to jako lenistwo albo złośliwość.

Niepokojącym symptomem, jaki możemy zauważyć u chorego jest również trudność w podejmowaniu decyzji, interpretowaniu myśli lub prawidłowym osądzie sytuacji. Częściej niż dawniej usłyszymy odpowiedź „A ja nie wiem”, „Zdecyduj sam”, „Daj mi spokój”. Proste operacje matematyczne mogą stać się niemożliwe do rozwiązania, co może powodować trudności w zajmowaniu się domowymi opłatami. Może temu towarzyszyć uczucie niepokoju, napięcia, rozdrażnienia, lęku, bezradności.

Niekiedy osoby zdające sobie sprawę z tego, że coś się dzieję niepokojącego, nie podejmują żadnego działania, „bo się boję”, „bo już i tak niewiele mi pomoże”. Jest to błędne myślenie, ponieważ wczesna diagnoza oznacza dostęp do leków, informacji i pomocy spowalniającej lub łagodzącej proces chorobowy.

Oceń sam swoją pamięć

Poniżej przedstawiam listę pytań, które pomogą obiektywnie spojrzeć na ewentualne trudności z pamięcią:

 

Zapominasz gdzie coś położyłeś, choć powinno leżeć w tym samym miejscu co zawsze.

Nigdy Czasem Często
 

Gubisz się w wątkach serialu, który oglądasz od dawna.

Nigdy Czasem Często
 

Zapominasz o dokończeniu wcześniej rozpoczętej czynności, gdy coś „wybije” Cię z rytmu, np. zadzwoni telefon, zaciekawiło Cię coś w telewizji.

Nigdy Czasem Często
 

Zapominasz o umówionym spotkaniu, wizycie lekarskiej.

Nigdy Czasem Często
 

Zapominasz wziąć coś ze sobą albo zostawiasz gdzieś swoje rzeczy i musisz po nie wracać.

Nigdy Czasem Często
 

Znajomi, rodzina zwraca Ci uwagę, że już o tym rozmawialiście, że pytasz o to samo kolejny raz.

Nigdy Czasem Często
 

Trudno Ci nauczyć obsługi nowego urządzenia. Ciężko zrozumieć jak ono działa.

Nigdy Czasem Często
 

W rozmowie spontanicznej doświadczasz efektu „mam to na końcu języka”. Wiesz o jaki przedmiot/nazwę chodzi, ale nie potrafisz odnaleźć  właściwego słowa.

Nigdy Czasem Często
 

W czasie rozmowy zapominasz co właśnie powiedziałeś, np. pytasz „o czym mówiłem?”

Nigdy Czasem Często
 

Zapominasz powiedzieć komuś coś ważnego, np. przekazać jakąś wiadomość.

Nigdy Czasem Często
 

Zapominasz ważne daty z życia rodziny, np. imieniny, urodziny, etc.

Nigdy Czasem Często
 

Nie możesz przypomnieć sobie nazwiska znanych osób np. polityków, muzyków, aktorów.

Nigdy Czasem Często
 

Przez pomyłkę dwa razy wykonujesz jakąś czynność, np. bierzesz drugą torebkę na zakupy albo drugi raz czeszesz włosy, chociaż przed chwilą to robiłeś.

Nigdy Czasem Często

Jeśli, odpowiedzi na powyższe pytania zmartwiły Cię, skontaktuj się z lekarzem geriatrą lub neurologiem. Lekarze przeprowadzą bardziej szczegółowy wywiad, który obiektywnie określi czy pojawiają się jakieś trudności, czy występuje naturalne osłabienie pamięci.

Polecane badania laboratoryjne